Uşaqlarda molluskum kontagiozum nədir?
Molluskum kontagiozum poxvirusun yaratdığı, uşaqlarda geniş rast gəlinən səthi virus dəri infeksiyasıdır. Dəridə kiçik, hamar, parlaq, ağ, çəhrayı və ya dəri rəngli düyünlər yaradır. Ən xarakterik əlamət düyünün mərkəzində göbəyə bənzər kiçik çökəklik olmasıdır.
Sağlam uşaqlarda molluskum çox vaxt ciddi deyil və immun sistem virusu zamanla təmizlədikcə öz-özünə keçə bilər. Lakin ocaqlar aylarla qala, qaşıma ilə yayıla və ekzemanı alovlandıra bilər. Düyünləri sıxmaq, iynə ilə deşmək və evdə yandırmaq virusun yayılması, infeksiya və çapıq riski yaradır.
Molluskum necə görünür?
- Sancaq başından pozan ölçüsünə qədər kiçik düyünlər
- Hamar, bərk və günbəzvari səth
- Ağ, çəhrayı və ya dəri rəngi
- Mərkəzdə göbəyəbənzər çökəklik
- Tək, qrup və ya çoxsaylı ocaqlar
- Bəzən qaşınma və ətrafında ekzema
- Sağalmaya yaxın qızarma, şişmə və qabıq
Ocaq iltihablandıqda valideyn onun “irinlədiyini” düşünə bilər. Molluskumun qızarıb şişməsi bəzən immun sistemin virusu təmizləməyə başladığını göstərir. Lakin güclü ağrı, yayılan qızartı, istilik və irin bakterial infeksiya ehtimalını artırır.
Uşaqlarda hansı nahiyələrdə olur?
Üz, boyun, qoltuqaltı, qol, sinə, qarın və diz arxası kimi sahələrdə görünə bilər. Ovuc və ayaqaltında nadir olur. Atopik dermatiti olan uşaqlarda quru və qaşınan sahələr boyunca ocaqlar daha çox və geniş ola bilər.
Uşaq düyünü qaşıdıqda virus dırnaqla başqa sahəyə daşınır və xətti yeni ocaqlar yaranır. Göz qapağındakı molluskum göz səthini qıcıqlandırıb davamlı birtərəfli konyunktivit yarada bilər. Gözə yaxın ocaq oftalmoloq və dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Molluskum necə yoluxur?
Birbaşa dəri təması, ortaq dəsmal, geyim, oyuncaq, idman və hovuz avadanlığı vasitəsilə yayıla bilər. Virus dərinin üst qatındadır və düyünün içindəki materialda çox olur. Qaşıma, təraş və sürtünmə uşağın öz bədənində yayılmanı asanlaşdırır.
Hovuz suyunun özündən çox, ortaq dəsmal və avadanlıqla yaxın təmas rol oynaya bilər. Ocaqlar açıq və yaralı deyilsə uşağın məktəb və bağçadan uzun müddət uzaqlaşdırılması adətən lazım deyil. Görünən düyünlər geyim və ya uyğun sarğı ilə örtülə bilər.
Əllərin yuyulması, şəxsi dəsmal istifadəsi və ocaqların qoparılmaması yayılmanı azaldır. Bütün evi sərt dezinfeksiya etmək lazım deyil. Virusun yayılması uşağın və ailənin “təmiz olmaması” demək deyil.
Molluskum və ekzema arasında əlaqə
Atopik dermatitdə dəri baryeri zəif və qaşınma güclü olduğu üçün virus daha asan yayılır. Molluskum ocaqlarının ətrafında qırmızı, quru, qaşınan ekzema halqası yarana bilər. Uşaq bu sahəni qaşıdıqca həm ekzema, həm molluskum çoxalır.
Ekzemanın təhlükəsiz idarəsi qaşımanı və özünə yoluxdurmanı azaltmağa kömək edir. Steroid və başqa iltihabəleyhinə kremlərin molluskum olan sahədə istifadəsi barədə həkim göstərişi alınmalıdır; bütün müalicəni qorxudan dayandırmaq ekzemanı ağırlaşdırıb qaşımanı artıra bilər.
Molluskum hansı səpkilərlə qarışdırıla bilər?
Adi ziyil kobud, sərt və qabarlı səthli olur, molluskum isə hamar və ortası çökükdür. Milia üz nahiyəsində xırda ağ keratin düyünləridir və mərkəzi çökəkliyi olmur. Follikulit tük kökü ətrafında qırmızı irinli papul yaradır.
Suçiçəyi qəfil qızdırma və müxtəlif mərhələli qaşınan qabarcıqlarla yayılır; molluskum aylarla qalan bərk düyünlərdir. İmmuniteti zəif şəxsdə göbələk və başqa opportunistik infeksiyalar molluskuma bənzəyə bilər.
Uşaqlarda molluskumla genital molluskumun fərqi
Uşaqlarda ocaqlar çox vaxt üz, boyun, qoltuqaltı, gövdə və ətraflarda gündəlik təmasla yaranır. Böyüklərdə genital və qasıq sahəsində molluskum cinsi təmasla əlaqəli ola bilər və digər cinsi infeksiyalar baxımından qiymətləndirmə tələb edir.
Genital molluskum kontagiozum ayrıca intent və owner-dir. Uşaqda genital sahədə ocaq avtomatik olaraq cinsi yoluxma sübutu deyil, lakin yaşa, yerləşməyə və təhlükəsizlik tarixçəsinə uyğun peşəkar qiymətləndirmə aparılmalıdır.
Diaqnoz necə qoyulur?
Mərkəzi çökəkliyi olan tipik hamar papullar çox vaxt klinik müayinə və dermatoskopiya ilə tanınır. Dermatoskop mərkəzi dəlik, ağ-sarı strukturlar və ətraf damar görünüşünü göstərə bilər. Düyünü sıxaraq diaqnoz qoymağa çalışmaq olmaz.
Atipik, çox iri, immun sistemi zəif və diaqnozu şübhəli ocaqda biopsiya və ya başqa laborator qiymətləndirmə lazım ola bilər. Göz qapağı tutulmasında göz müayinəsi, geniş yayılmada isə immun vəziyyətin dəyərləndirilməsi nəzərdən keçirilir.
Molluskum öz-özünə keçə bilərmi?
Sağlam uşaqlarda ocaqlar çox vaxt immun sistemin cavabı ilə aylar ərzində yox olur, lakin bəzi hallarda daha uzun çəkə bilər. Köhnə düyünlər sağalarkən yeniləri yarandığı üçün ümumi proses uzana bilər. Sağalma adətən çapıqsızdır, amma sıxma, qaşıma və aqressiv müdaxilə iz riskini artırır.
Müşahidə ilə prosedur arasında qərar ocaqların sayı, yeri, ekzema, qaşınma, uşağın narahatlığı, yayılma və immun vəziyyətinə görə verilir. Üzdə və həssas sahədə çapıq riski ayrıca nəzərə alınmalıdır. İnternetdə satılan yandırıcı turşuları uşağın dərisinə çəkmək təhlükəlidir.
Valideyn evdə nə edə bilər?
Düyünləri qoparmamaq, deşməmək və sıxmamaq əsas qaydadır. Uşağın dırnaqları qısa saxlanmalı, qaşınma və ekzema həkim planına uyğun idarə olunmalıdır. Dəsmal, üz bezi və ülgüc paylaşılmamalıdır.
İdmanda və üzgüçülükdə ocaqların təmiz örtülməsi və şəxsi dəsmal istifadəsi yayılmanı azaldır. Sarğı islandıqda dəyişdirilməlidir. Uşağa səpkinin ayıb və ya natəmizlik olmadığını izah etmək psixoloji narahatlığı azalda bilər.
Məktəb, hovuz və idman üçün praktik plan
Molluskumu olan uşaq ümumi halı yaxşıdırsa, adətən yalnız düyünlərə görə dərsdən və bağçadan kənarlaşdırılmır. Valideyn müəllimə ocaqların yoluxucu olduğunu sakit şəkildə bildirməli, uşağın onları qaşımaması və sarğını çıxarmaması üçün yaşına uyğun izah verməlidir. Məktəbin və idman müəssisəsinin yerli qaydası varsa, həmin qaydaya əməl olunur.
Üzgüçülükdən əvvəl görünən ocaqlar suya davamlı sarğı və ya uyğun geyimlə örtülə bilər. Dəsmal, üzgüçülük lövhəsi və dəriyə toxunan qoruyucu avadanlıq paylaşılmamalıdır. Məşqdən sonra sarğı nəm və çirkli qalıbsa çıxarılmalı, sahə yumşaq şəkildə təmizlənib yeni quru sarğı ilə örtülməlidir. Açıq, qanayan və ya irinləyən ocaqla kontakt idmanına fasilə vermək daha təhlükəsizdir.
Sarğı dərini qıcıqlandırırsa, yapışqan hissə düyünün üzərinə gətirilməməli və uyğun alternativ barədə əczaçıdan və ya həkimdən məsləhət alınmalıdır.
Hər düyünü ayrıca örtmək mümkün olmayacaq qədər çox ocaq, güclü ekzema və davamlı qaşıma varsa dermatoloqla fərdi plan qurmaq məqsədəuyğundur. Məqsəd uşağı sosial fəaliyyətdən lazımsız uzaqlaşdırmaq deyil, dəri təmasını və ortaq əşya istifadəsini idarə etməkdir.
Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
- Diaqnoz aydın deyil və düyünlər sürətlə çoxalırsa
- Ocaqlar göz qapağı, göz ətrafı və genital sahədədirsə
- Güclü ekzema və qaşınma yayılmanı artırırsa
- Düyünlər ağrılı, irinli və ətrafı isti-qırmızıdırsa
- Uşaq immun sistemi zəifdirsə
- Ocaqlar çox iri, atipik və bütün bədənə yayılıbsa
- Uşaq onları davamlı qoparır və çapıq yaranırsa
- Valideyn müşahidə və prosedur arasında qərar verə bilmirsə
Əlaqəli dermatoloji mövzular
Genital molluskum, follikulit, suçiçəyi, ekzema və ziyil uşaqlardakı molluskumla əlaqəli və ya ona bənzər ola bilər.
Tibbi qeyd
Bu məqalə maarifləndirici məqsəd daşıyır və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir.