Çapıq üzərində elmi işdən 24 illik praktikaya: dermatoloq Dr. Mehdi Mahmudi

Qısa məlumat

Hər şey bir sualdan başladı

2000-ci il. Təbriz Tibb Universitetinin tibb fakültəsi artıq yarım əsrlik tarixə malik idi. Universitetin rəsmi məlumatına görə, fakültə 1947-ci ildə İranın ikinci tibb fakültəsi kimi açılıb. Mehdi Mahmudi buradakı təhsilinin son illərində dermatologiyanın o dövr üçün ən yeni mövzularından birini seçdi: erbium lazerlə resurfasinq postakne çapıqlarında hansı əks təsirlər yaradır?

Sualın qoyuluşu diqqətəlayiqdir. Yeni texnologiya meydana çıxanda əsasən onun nə qədər effektli olduğu soruşulur. Bu tədqiqat isə əks tərəfə baxırdı: prosedur nə vaxt ziyan verə bilər və bunu necə qabaqcadan görmək olar? Pasiyent üçün ikinci sual heç də az vacib deyil. Çapığın bir qədər yaxşılaşması ilə yanaşı, aylarla qalan tünd ləkə də nəticənin bir hissəsidir.

Elmi iş 2002-ci ildə yüksək qiymətlə müdafiə olundu. Həmin il Mehdi Mahmudi universiteti bitirdi və klinik praktikaya başladı. Rəsmi bioqrafiyasına görə, o vaxtdan bəri təcrübəsi 24 ildən artıqdır.

Erbium lazer o vaxt niyə yeni idi

Uzun illər ərzində dərinin lazerlə yenilənməsində əsas alət karbon qazı (CO2) lazeri idi. Erbium:YAG lazeri 1996-cı ildə ABŞ-da FDA icazəsi alaraq bu sahəyə daxil oldu. Onun əsas fərqi dalğa uzunluğundadır. 2940 nanometrlik şüa suyun udulma zirvəsinə çox yaxındır, ona görə enerji dərinin səthi qatında udulur və istilik ətraf toxumaya az yayılır. Elmi icmallardan birinə görə, erbiumun su tərəfindən udulması CO2 lazerindən təxminən 16 dəfə yüksəkdir.

Bunun praktik nəticəsi Massachusetts General Hospital-da aparılmış müqayisəli tədqiqatda görünür. Eyni nəticə üçün erbiumla daha çox keçid etmək lazım gəlirdi. Bunun müqabilində pasiyentlərdə qızartı az olur, bərpa isə xeyli tez başa çatırdı. 1999-cu ildə uzun və dəyişkən impulslu erbium cihazları da təsdiqləndi. Bu, həkimə istiliyi və qanaxmanı daha yaxşı idarə etmək imkanı verdi.

Bir tarixi məqam vacibdir. "Fraksional fototermoliz" konsepsiyası, yəni dəriyə bütöv səth kimi yox, mikroskopik zonalarla təsir etmək ideyası elmi ədəbiyyatda ilk dəfə 2004-cü ildə dərc olunub. Deməli, Dr. Mahmudinin tədqiqatı lazerin dərinin bütün səthi qatını götürdüyü dövrə düşür. Əks təsir sualı məhz o vaxt ən kəskin idi.

Rəsmi bioqrafiyasına görə, Dr. Mahmudi lazer dermatologiyasını bölgədə tətbiq edən ilk həkimlərdəndir.

Postakne çapığı niyə çətin müalicə olunur

Çapıq bir növ deyil. 2001-ci ildə Journal of the American Academy of Dermatology-də dərc olunan və bu gün də geniş istifadə edilən təsnifat atrofik akne çapıqlarını üç əsas formaya bölür:

• iynəvari (ice-pick): dar və dərin;
• qutuvari (boxcar): enli və kəskin kənarlı;
• dalğavari (rolling): dərinin altdan dartılması nəticəsində yaranan yumşaq çökəkliklər.

Müəlliflər müalicənin çapığın eninə, dərinliyinə və üçölçülü quruluşuna görə seçildiyini vurğulayır. Eyni məqalədə punch eksiziya, subsiziya və lazer resurfasinqi kimi müxtəlif üsullar nəzərdən keçirilir. Yəni bütün çapıqlar üçün tək bir üsul yoxdur.

Sonrakı bir araşdırma maraqlı nəticə göstərib: eyni həkimlər eyni çapıqları iki fərqli seansda qiymətləndirəndə çapıqların yalnız 65%-ni hər iki dəfə eyni cür təsnif ediblər. Bu, çapığın formasını müəyyən etməyin təcrübəli göz üçün də asan olmadığını göstərir. Ona görə yaxşı işıqda, diqqətlə aparılan müayinə müalicənin ilk addımıdır.

Əks təsirlərdən ən çox müzakirə olunanı post-inflamator hiperpiqmentasiyadır, yəni prosedurdan sonra qalan tünd ləkə. Orta və tünd dəri tiplərində (Fitzpatrick III–V) erbium lazerlə aparılan tədqiqatlarda bu göstərici çox fərqlidir:

• Türkiyədə 128 pasiyent üzərində aparılan seriyada təxminən 7%;
• 218 asiyalı pasiyentdə 38%;
• 20 nəfərlik kiçik bir tədqiqatda 60%.

Ləkələrin çoxu keçicidir, bəziləri isə aylarla qalır.

Dermatologiyadan dəri cərrahiyyəsinə

Universitetdən sonrakı mərhələ ikili hazırlıq oldu. 2008-ci ildən Dr. Mahmudi beş il dermatologiya üzrə ixtisaslaşma keçdi. 2013-cü ildən isə üç illik tam cərrahiyyə kursunu bitirdi. Hər iki mərhələdən sonra dəri xəstəlikləri və dəri cərrahiyyəsi üzrə sertifikat aldı.

Bu iki istiqamət müxtəlif suallara cavab verir. Dermatologiya "bu nədir?" sualına, cərrahiyyə "bunu necə təhlükəsiz və estetik çıxarmaq olar?" sualına. Bu gün həkimin xidmətləri arasında xal və kista götürülməsi, çapıq korreksiyası, dırnaq cərrahiyyəsi və CO2 lazer cərrahiyyəsi var. Xidmətlərin tam siyahısı və hər birinin izahı Dr. Mehdi Mahmudinin rəsmi saytında verilib.

Xal götürülməsi bu ikili yanaşmanın yaxşı nümunəsidir. Həkimin rəsmi məlumatına görə, prosedurdan əvvəl dermatoskopik analiz aparılır, şübhəli xallarda isə toxuma histopatoloji müayinəyə göndərilir.

Cihaz və klinik mühakimə

Dörddəbir əsrdə cihazlar bir neçə dəfə dəyişib: qısa impulslu erbium, dəyişkən impulslu cihazlar, fraksional lazerlər. Bu gün həkimin saytında çapıq müalicəsi üçün fraksional CO2 lazer göstərilir.

Belə dəyişikliklərin içində qalmağın bir yolu beynəlxalq konqreslərdir. Dr. Mahmudinin iştirak sertifikatları arasında bunlar var:

• IMCAS World Congress 2019, Paris (31 yanvar – 2 fevral). Təşkilatçıların məlumatına görə, təxminən 10 min iştirakçı olub.
• AMWC 2019, Monte-Karlo (4–6 aprel). 120 ölkədən 10 mindən çox mütəxəssis iştirak edib.
• Avrasiya Multidisiplinar Dermatovenerologiya Günləri 2021, Antalya.

IMCAS çərçivəsində CME, AMA və UEMS kreditləri də qazanılıb. Bunlar ixtisas diplomu deyil, davamlı peşə təhsilinin göstəricisidir. Elə bu səbəbdən də dəyərlidir.

Həkimin rəsmi məlumatlarına görə, 2026-cı ilə qədər 250 000-dən çox pasiyentə müalicəvi və kosmetoloji prosedurlar aparılıb. Google-da isə Oktyabr 2026 tarixinə 1 464 rəy əsasında 4.9 reytinqi var. Uzun təcrübə nadir halların görülmə ehtimalını artırır, amma hər pasiyent yenə də ayrıca qiymətləndirilir.

Hansı şikayətlərlə müraciət etmək olar

Diaqnoz yalnız müayinədən sonra qoyulur. Aşağıdakı siyahı həkimin rəsmi xidmət sahələrinə əsaslanır:

• Sızanaq və akne. Aktiv iltihabın vaxtında müalicəsi yeni çapıqların qarşısını almağın ən etibarlı yoludur.
• Postakne çapıqları və izlər. Çapığın forması müalicə üsulunu müəyyən edir.
• Xal və dəri törəmələri. Dermatoskopik qiymətləndirmə və lazım olduqda cərrahi götürülmə.
• Ziyil. Səbəb və yerləşmə yerinə görə müalicə seçilir.
• Rozasea və üzdə qızartı. Ətraflı: rozasea haqqında məqaləmiz.
• Demodeks. Ətraflı: demodeks haqqında.
• Saç tökülməsi. PRP, mezoterapiya və saç əkimi. Ətraflı: telogen effluvium, traksion alopesiya.

Sertifikatlar

Aşağıdakı sənədlər həkimin rəsmi saytında dərc olunub. Bunlar konqres iştirakı və davamlı tibbi təhsil kreditləridir, ixtisas diplomu deyil.

Həkimin öz izahı: videolar

Dr. Mahmudi sızanaq və səpkilər haqqında suallara rəsmi YouTube kanalında özü cavab verir. Aşağıdakı videolar həmin kanaldandır.

• Üzdəki aknelər niyə yaranır? Sızanaqların səbəbləri və müalicəsi
• Üzdəki səpkilərin əsl səbəbi nədir? Sızanaq və ləkələrdən qurtulmağın yolları
• Real pasiyent nəticələrimiz: əvvəl və sonra

Bütün videolar: Dr. Mehdi Mahmudinin YouTube kanalı.

Xronologiya

Həkim seçərkən soruşmalı olduğunuz suallar

1. Diaqnozum nədir və onu nə təsdiqləyir?
2. Təklif olunan üsul mənim dəri tipimdə hansı riskləri daşıyır?
3. Neçə seans lazımdır və nəticə nə vaxt görünəcək?
4. Bərpa dövrü necə keçir, nədən çəkinməliyəm?
5. Hansı alternativ üsullar var?
6. Çıxarılan toxuma laboratoriyaya göndəriləcəkmi?

Qəbul məlumatı

Mənbələr və redaksiya açıqlaması

Redaksiya açıqlaması: Dermatoloji.az Dr. Mehdi Mahmudinin tanıtım komandası ilə əlaqəli layihədir. Dr. Mahmudi saytın tibbi rəyçisidir. Bu yazı müstəqil həkim reytinqi deyil. Bioqrafik məlumatlar və statistik göstəricilər həkimin rəsmi saytından və həkimin özündən götürülüb. Elmi-tarixi məlumatlar aşağıdakı mənbələrə əsaslanır.

1. Jacob CI, Dover JS, Kaminer MS. Acne scarring: a classification system and review of treatment options. J Am Acad Dermatol. 2001;45(1):109–117.
2. Manstein D və b. Fractional photothermolysis. Lasers Surg Med. 2004;34(5):426–438.
3. StatPearls: Laser Erbium-Yag Resurfacing (NCBI Bookshelf).
4. Təbriz Tibb Universiteti tibb fakültəsinin rəsmi tarixi.
5. IMCAS World Congress 2019 və AMWC 2019 rəsmi tədbir səhifələri.
6. Orta və tünd dəri tiplərində Er:YAG ilə post-inflamator hiperpiqmentasiya üzrə tədqiqatlar: Türkiyə təcrübəsi, CO2 və Er:YAG müqayisəli icmalı.