Rozasea nədir?
Rozasea əsasən üzün mərkəzi hissəsində təkrarlayan qızarma, davamlı qızartı, görünən incə damarlar və bəzən sızanağa bənzər iltihablı səpkilər yaradan xroniki dəri xəstəliyidir. Xəstəlik yoluxucu deyil və gigiyena çatışmazlığından yaranmır.
Rozasea hər insanda eyni görünmür. Bəzilərində qızarma və damar görünməsi, digərlərində papul-pustulalar, göz qapağı şikayətləri və ya burun dərisində qalınlaşma daha ön planda ola bilər. Əlamətlər sakitləşib yenidən alovlana bildiyi üçün diaqnoz klinik gedişlə birlikdə qiymətləndirilir.
Rozaseanın əlamətləri hansılardır?
- Üzdə tez-tez təkrarlayan istilik və qızarma tutmaları
- Yanaq, burun, alın və çənədə davamlı qızartı
- Dəri səthində görünən incə damarlar
- Qırmızı papullar və bəzən irinli pustulalar
- Yanma, batma, quruluq və həssaslıq hissi
- Gözlərdə quruluq, qızartı və göz qapağı kənarında iltihab
- Daha gec mərhələdə, xüsusən burunda dəri qalınlaşması
Bu əlamətlər dəridə qızartı, dəridə səpki və ağrı və həssaslıq simptomları ilə əlaqəlidir. Tünd dəri tonlarında qızartı daha çətin seçilə bilər; istilik, yanma, şişkinlik və rəng dəyişikliyi daha nəzərəçarpan ola bilər.
Rozaseanı nə alovlandıra bilər?
Rozaseanın dəqiq səbəbi tam aydın deyil. Damar və sinir reaksiyaları, dəri baryerinin zəifləməsi, immun sisteminin iltihabi cavabı və bəzi insanlarda Demodeks sıxlığının artması rol oynaya bilər. Demodeksin olması hər rozaseanın səbəbi demək deyil.
Alovlandırıcılar fərdi olur. Günəş şüası, isti və soyuq hava, temperaturun qəfil dəyişməsi, emosional stress, fiziki gərginlik, isti içkilər, ədviyyatlı qidalar, alkoqol və qıcıqlandırıcı dəri məhsulları bəzi insanlarda qızarmanı artıra bilər. Şəxsi gündəlik hansı amilin davamlı təsir etdiyini anlamağa kömək edə bilər.
Rozasea sızanaqdan necə fərqlənir?
| Xüsusiyyət | Rozasea | Sızanaq |
|---|---|---|
| Tipik nahiyə | Üzün mərkəzi hissəsi | Üz, sinə və kürək |
| Davamlı qızartı | Tez-tez əsas əlamətdir | Adətən əsas əlamət deyil |
| Komedon | Tipik deyil | Qara və ağ nöqtələr tipikdir |
| Damar görünməsi | Ola bilər | Tipik deyil |
Rozasea həmçinin seboreik dermatit, perioral dermatit, kontakt dermatit, demodikoz və bəzi sistem xəstəliklərinin üz səpkiləri ilə qarışdırıla bilər.
Göz rozaseası nədir?
Göz rozaseasında göz qapağı kənarında qızartı, yanma, quruluq, sulanma, yad cisim hissi və işığa həssaslıq yarana bilər. Dəri əlamətləri zəif olsa belə göz şikayətləri mövcud ola bilər. Görmədə dəyişiklik, güclü ağrı və işığa həssaslıq olduqda oftalmoloq qiymətləndirməsi gecikdirilməməlidir.
Diaqnoz necə qoyulur?
Rozasea diaqnozu əksər hallarda dermatoloqun üz dərisini müayinə etməsi və alovlanma tarixçəsini öyrənməsi ilə qoyulur. Xüsusi qan analizi yoxdur. Görünüş qeyri-tipikdirsə, başqa xəstəlikləri istisna etmək üçün əlavə test və ya nadir hallarda dəri biopsiyası lazım ola bilər.
Yanaşma necə planlaşdırılır?
Yanaşma üstünlük təşkil edən əlamətlərə görə fərdiləşdirilir. Dəri baryerini qoruyan yumşaq qulluq, günəşdən qorunma və şəxsi alovlandırıcıların müəyyənləşdirilməsi əsas addımlardır. İltihablı səpkilər, damar görünməsi və göz əlamətləri üçün fərqli tibbi yanaşmalar tələb oluna bilər. Özbaşına steroidli krem istifadə etmək rozaseanı pisləşdirə və görünüşünü dəyişdirə bilər.
Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
- Üzdə qızartı həftələrlə davam edirsə
- Qızarma tutmaları tezləşirsə
- İltihablı səpkilər və yanma artırsa
- Burun dərisində qalınlaşma hiss edilirsə
- Göz qapağı və göz səthi şikayətləri yaranıbsa
- İstifadə olunan vasitədən sonra vəziyyət pisləşibsə
Tibbi qeyd
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir.