Seboreik dermatit nədir?
Seboreik dermatit piy vəziləri ilə zəngin sahələrdə qızartı, qaşınma və ağ-sarı qabıqlanma yaradan xroniki, təkrarlayan iltihabi dəri xəstəliyidir. Ən çox baş dərisi, qaşlar, burun kənarları, qulaq ətrafı və sinənin orta hissəsində görünür. Kəpək onun baş dərisindəki yüngül, az iltihablı forması hesab olunur.
Xəstəlik yoluxucu deyil, çirkli dəri ilə əlaqəli deyil və insandan insana keçmir. Gediş dalğavari ola bilər: əlamətlər bir müddət azalır, sonra stress, hava dəyişməsi və başqa amillərlə yenidən arta bilər.
Əlamətləri hansılardır?
- Baş dərisində ağ və ya sarımtıl kəpək
- Qaşınma və yüngül yanma
- Qabıqlı sahələrin altında qızartı
- Qaşlarda və burun kənarlarında yağlı görünən qabıqlar
- Qulaq arxasında və qulaq kanalının girişində çatlama
- Sinənin orta hissəsində sərhədləri zəif qabıqlı ləkələr
Əlamətlər dəridə qaşınma, qızartı və qabıqlanma simptomları ilə əlaqəlidir. Dərinin rəngi tünd olduqda sahələr qırmızıdan çox açıq, tünd və ya boz rəng dəyişikliyi kimi görünə bilər.
Hansı nahiyələrdə yaranır?
- Baş dərisi və saç xətti
- Qaşlar və qaş arası
- Burun-dodaq büküşləri
- Qulaq arxası və qulaq girişi
- Saqqal və bığ sahəsi
- Sinənin və kürəyin yuxarı orta hissəsi
- Bəzən qoltuqaltı və digər dəri büküşləri
Seboreik dermatit nədən yaranır?
Dəqiq səbəb tək amillə izah edilmir. Dəri səthində normal yaşayan Malassezia mayasına qarşı iltihabi cavab, piy tərkibi, dəri baryeri və fərdi meyl rol oynaya bilər. Bu maya sağlam dəridə də yaşadığı üçün onun aşkarlanması təkbaşına infeksiya diaqnozu deyil.
Soyuq və quru hava, emosional stress, yuxusuzluq və dərini qıcıqlandıran məhsullar alovlanmanı artıra bilər. Ağır və qəfil başlayan seboreik dermatit bəzən immun sisteminə təsir edən vəziyyətlərlə əlaqəli ola bildiyindən klinik kontekst nəzərə alınır.
Kəpək, psoriaz və göbələkdən fərqi nədir?
| Vəziyyət | Tipik görünüş | Yoluxuculuq |
|---|---|---|
| Seboreik dermatit | Yağlı və ya incə qabıq, zəif sərhədli qızartı | Yoluxucu deyil |
| Kəpək | Baş dərisində iltihabsız incə qabıqlanma | Yoluxucu deyil |
| Psoriaz | Daha qalın, sərhədli lövhə və gümüşü qabıq | Yoluxucu deyil |
| Baş dərisi göbələyi | Qırılmış saç, yamaqlı saç tökülməsi və qabıq | Yoluxucu ola bilər |
Saç tökülməsi, ağrılı irinli sahə və ya aydın dairəvi ocaq olduqda başqa xəstəliklər də araşdırılmalıdır.
Diaqnoz necə qoyulur?
Diaqnoz adətən görünüş və yerləşməyə əsasən klinik müayinə ilə qoyulur. Göbələk infeksiyası, psoriaz, atopik və kontakt dermatit şübhəsi olduqda dəri qaşıntısı, əlavə test və ya nadir hallarda biopsiya lazım ola bilər.
Yanaşma necə planlaşdırılır?
Seboreik dermatit təkrarlaya bildiyi üçün məqsəd qabıqlanma və iltihabı azaltmaq, dəri baryerini qorumaq və alovlanmaları idarə etməkdir. Baş dərisi və üz üçün istifadə olunan vasitələr fərqli ola bilər. Güclü steroidli kremlərin üzdə nəzarətsiz istifadəsi dərini nazildə və başqa səpkiləri pisləşdirə bilər.
Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
- Qabıqlanma geniş yayılıbsa
- Güclü qızartı, ağrı və axıntı varsa
- Saçlarda yamaqlı tökülmə yaranıbsa
- Göz qapaqları davamlı tutulursa
- Əlamətlər qəfil və ağır başlayıbsa
- Adi qulluqla yaxşılaşmırsa
Tibbi qeyd
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir.