Hoffman xəstəliyi nədir?
Hoffman xəstəliyi, tibbi adı ilə perifolliculitis capitis abscedens et suffodiens və ya baş dərisinin dissecting cellulitis-i, baş dərisində ağrılı düyünlər, irinli axıntı, tunelvari yollar və çapıqlı saç tökülməsi yarada bilən nadir xroniki iltihabi xəstəlikdir. Bu vəziyyət adi kəpək, sadə follikulit və ya keçici sızanaq kimi qiymətləndirilməməlidir.
Xəstəlik saç follikullarının tutulması və dərin iltihabı ilə əlaqələndirilir. Bakteriyalar bəzən ikincili infeksiya kimi prosesə qoşula bilər, amma xəstəliyin özü sadəcə bakterial dəri infeksiyası deyil. Buna görə mövzu daha çox saç və baş dərisinin xroniki iltihabi xəstəlikləri kontekstində izah edilməlidir.
Əlamətləri hansılardır?
Hoffman xəstəliyi adətən yavaş başlayır və dalğavari gediş göstərə bilər. Bəzi dövrlərdə düyünlər sakitləşir, başqa dövrlərdə isə ağrı, şişkinlik və axıntı artır.
- Baş dərisində ağrılı, dərin düyünlər və şişkin sahələr
- Follikul ətrafında irinli səpkilər və pustulalar
- Düyünlərdən irinli və ya pis qoxulu axıntı
- Dərinin altında bir-biri ilə əlaqəli tunelvari yollar
- Baş dərisində qızartı, həssaslıq və ağrı
- Saçların seyrəlməsi və yamaq şəklində saç tökülməsi
- Uzun müddətdə çapıqlaşma və qalıcı saç itkisi
Bu əlamətlər dəridə səpki, irinli səpkilər, dəridə yaralar və ağrı kimi ümumi simptomlarla əlaqəli görünə bilər, amma baş dərisində çapıqlı saç tökülməsi riski bu xəstəlikdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Hansı nahiyələrdə görünə bilər?
Hoffman xəstəliyi əsasən baş dərisini tutur. Daha çox təpə və arxa baş dərisi sahələrində təsvir edilir, amma proses bəzən geniş yayılıb baş dərisinin böyük hissəsini əhatə edə bilər.
- Başın təpə hissəsi
- Başın arxa hissəsi
- Yan baş dərisi sahələri
- Nadir hallarda baş dərisinin geniş sahələri
Saqqal, üz və bədənin digər nahiyələrində oxşar düyünlər olduqda hidradenitis suppurativa, akne conglobata və digər follikulyar okklüziya xəstəlikləri də nəzərə alınmalıdır.
Nədən yaranır?
Dəqiq səbəb tam aydın deyil. Əsas mexanizm saç follikulunun tutulması, follikul divarının zədələnməsi və ətraf toxumada güclü iltihabi reaksiyanın yaranması ilə izah olunur. Bu proses dərin düyünlər, absesə bənzər şişkinliklər və sonradan çapıq toxuması yarada bilər.
Hoffman xəstəliyi follikulyar okklüziya spektrinə aid vəziyyətlərlə birlikdə görülə bilər. Bu qrupa hidradenitis suppurativa, akne conglobata və pilonidal sinus kimi xəstəliklər daxil edilir. Ailəvi meyl nadir ola bilər, amma əksər hallarda xəstəlik sadə irsi xəstəlik kimi izah edilmir.
Yoluxucudur?
Hoffman xəstəliyi klassik mənada yoluxucu xəstəlik sayılmır. Yəni sadə təmasla başqa insana keçən göbələk və ya virus infeksiyası kimi qəbul edilmir. Bununla belə, xəstəlik sahələrində ikincili bakterial infeksiya inkişaf edə və irinli axıntı arta bilər.
Bu fərq vacibdir: irinli görünüş xəstəliyin mütləq yoluxucu olduğu anlamına gəlmir, amma axıntı, pis qoxu, qızdırma və güclənən ağrı varsa həkim müayinəsi gecikdirilməməlidir.
Nədən fərqləndirmək lazımdır?
Baş dərisində düyün, irinli səpki və saç tökülməsi bir neçə fərqli xəstəlikdə görünə bilər. Hoffman xəstəliyi aşağıdakı vəziyyətlərlə qarışdırıla bilər:
- Sadə baş dərisi follikuliti
- Folliculitis decalvans
- Tinea capitis, yəni baş dərisinin göbələk infeksiyası
- Folliculitis keloidalis nuchae
- Alopecia areata
- Baş dərisində kistlər və abseslər
- Psoriaz və seboreik dermatit kimi qabıqlı baş dərisi xəstəlikləri
Bu siyahı öz-özünə diaqnoz qoymaq üçün deyil. Xüsusilə saç tökülməsi çapıqlı xarakter alırsa, erkən diaqnoz daha vacib olur.
| Xüsusiyyət | Hoffman xəstəliyi | Sadə follikulit | Baş dərisi göbələyi |
|---|---|---|---|
| Tipik görünüş | Dərin, ağrılı düyünlər və tunelvari yollar | Kiçik follikulyar irinli səpkilər | Qabıqlanma, qırılmış saçlar və saç tökülməsi |
| Saç itkisi | Çapıqlı və qalıcı ola bilər | Adətən qalıcı çapıq yaratmır | Müalicəsiz qalarsa saç tökülməsi yarada bilər |
| Gediş | Xroniki və təkrarlayıcı ola bilər | Daha qısa müddətli ola bilər | Yoluxucu göbələk infeksiyası ola bilər |
Diaqnoz necə qoyulur?
Diaqnoz çox vaxt dermatoloqun baş dərisini müayinə etməsi ilə qoyulur. Lazım olduqda irinli axıntıdan nümunə götürülə, göbələk infeksiyası ehtimalı yoxlanıla və ya baş dərisi biopsiyası aparıla bilər. Dermatoskopiya və trixoskopiya saç follikullarının vəziyyətini qiymətləndirməkdə kömək edə bilər.
Məqsəd təkcə xəstəliyin adını qoymaq deyil, həm də çapıqlı saç tökülməsi riski, ikincili infeksiya və oxşar xəstəlikləri ayırd etməkdir.
Müalicə necə planlaşdırılır?
Bu məqalədə fərdi müalicə sxemi verilmir. Hoffman xəstəliyində yanaşma xəstəliyin mərhələsinə, ağrı və axıntının şiddətinə, saç itkisi dərəcəsinə və yanaşı xəstəliklərə görə dermatoloq tərəfindən seçilir. Bəzi hallarda iltihabı azaltmağa, ikincili infeksiyanı nəzarətdə saxlamağa və yeni çapıqlaşmanın qarşısını almağa yönəlmiş müalicələr istifadə olunur.
Çapıqlaşmış sahələrdə saçların yenidən çıxması çox vaxt mümkün olmur. Buna görə erkən mərhələdə müayinə və izləmə vacibdir.
Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
Aşağıdakı hallarda dermatoloqa müraciəti gecikdirməmək daha düzgündür:
- Baş dərisində ağrılı və dərin düyünlər yaranıbsa
- Düyünlərdən irinli axıntı gəlirsə
- Saç tökülməsi yamaq şəklində artırsa
- Baş dərisində çapıqlaşma və sərt sahələr hiss olunursa
- Qızdırma, halsızlıq və güclənən ağrı əlavə olunubsa
- Oxşar düyünlər qasıq, qoltuqaltı və ya bədənin başqa nahiyələrində də varsa
- Əvvəl istifadə olunan vasitələrdən sonra vəziyyət yaxşılaşmır və ya yayılırsa
Vacib xəbərdarlıq
Vacib: Baş dərisində irinli düyünlər və saç tökülməsi göründükdə onları sıxmaq, kəsmək və ya ev şəraitində açmağa çalışmaq infeksiya, yara və çapıq riskini artıra bilər. Bu məlumat maarifləndirici xarakter daşıyır və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir.
Əlaqəli dermatoloji mövzular
- İrinli səpkilər
- Dəridə ağrı
- Dəridə yaralar
- Baş dərisi follikuliti
- Folliculitis decalvans
- Hidradenitis suppurativa
- Çapıqlı alopesiya
Tibbi qeyd
Bu məqalə maarifləndirici məqsəd daşıyır və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə qərarı yalnız müayinə, anamnez və lazım olduqda əlavə testlər əsasında verilməlidir.