Genital ziyil nədir?
Genital ziyil insan papilloma virusu, yəni HPV ilə əlaqəli, genital və perianal nahiyədə görünə bilən dəri və selikli qişa çıxıntılarıdır. Onlar çox vaxt xoşxassəli olur, amma görünüşünə görə digər genital səpkilər və yaralarla qarışa bilər.
Bu məqalə virus mənşəli dəri infeksiyaları və genital dermatologiya kontekstində genital ziyilin nə olduğunu, hansı əlamətlərlə görünə biləcəyini və hansı hallarda dermatoloqa müraciətin vacib olduğunu izah edir.
Əlamətləri hansılardır?
Genital ziyilin görünüşü hər insanda eyni olmur. Bəzi hallarda tək, kiçik və dəri rənginə yaxın çıxıntı kimi görünür, bəzi hallarda isə bir neçə törəmə bir yerdə olub gül kələmini xatırladan səth yarada bilər.
- Genital nahiyədə tək və ya çoxsaylı kiçik çıxıntılar
- Dəri rəngində, çəhrayı və ya bir qədər tünd törəmələr
- Səthin hamar, nahamar və ya gül kələmi formasında olması
- Qaşınma, qıcıqlanma və ya yanma hissi
- Cinsi əlaqə, sürtünmə və ya təraşdan sonra narahatlıq
- Bəzən qanama və ya iltihablaşma
Bu əlamətlər yalnız genital ziyilə məxsus deyil. Genital səpkilər müxtəlif infeksiyalar, allergik reaksiyalar, qıcıqlanma və digər dermatoloji vəziyyətlərlə də bağlı ola bilər.
Hansı nahiyələrdə görünə bilər?
Genital ziyillər dərinin və selikli qişanın HPV ilə təmasda olduğu nahiyələrdə yarana bilər. Görünən çıxıntının ölçüsü və yeri fərqli olduğuna görə istifadəçinin öz-özünə dəqiq qərar verməsi çətin ola bilər.
- Penis və penis ətrafı dəri
- Vulva və vaginal giriş ətrafı
- Qasıq və genital nahiyəyə yaxın dəri sahələri
- Perianal nahiyə və anus ətrafı
- Bəzən uşaqlıq boynu, vagina daxili və ya anal kanal kimi xaricdən görünməyən sahələr
Xaricdən görünməyən nahiyələrdə olan dəyişikliklər yalnız müayinə zamanı aşkar edilə bilər.
Nədən yaranır?
Genital ziyilin əsas səbəbi HPV infeksiyasıdır. HPV çox geniş virus qrupudur və fərqli tipləri fərqli dəri və selikli qişa dəyişiklikləri yarada bilər. Genital ziyillərin böyük hissəsi aşağı riskli HPV tipləri ilə əlaqələndirilir; bu tiplər adətən ziyil yaradır, amma xərçəng riski daşıyan tiplərlə eyni deyil.
Bununla belə, eyni insanda fərqli HPV tipləri ola bilər. Buna görə genital ziyil görən şəxsin özünü yalnız vizual müqayisə ilə qiymətləndirməsi düzgün yanaşma deyil. Qadınlarda uşaqlıq boynu skrininqi, kişilərdə və qadınlarda isə digər CYÖİ-lər baxımından müayinə həkim tərəfindən fərdi şəkildə dəyərləndirilə bilər.
Necə yoluxur?
Genital HPV əsasən yaxın dəri və selikli qişa təması ilə ötürülür. Vaginal, anal və oral cinsi təmas zamanı yoluxma mümkündür. Virus bəzən görünən ziyil olmadığı dövrdə də ötürülə bilər, buna görə yoluxmanın dəqiq nə vaxt baş verdiyini müəyyən etmək çox vaxt mümkün olmur.
Prezervativ yoluxma ehtimalını azalda bilər, amma HPV prezervativin örtmədiyi dəri sahələrində də ola bildiyi üçün tam qoruma vermir. Bu məlumat qorxu yaratmaq üçün deyil, riskin real xarakterini anlamaq üçündür.
Genital ziyil hansı problemlərlə qarışdırıla bilər?
Genital nahiyədə çıxıntı və ya səpki görmək həmişə genital ziyil demək deyil. Oxşar görünüş yarada bilən bir neçə vəziyyət var:
- Molluscum contagiosum kimi virus mənşəli xırda qabarcıqlar
- Genital herpes zamanı yaranan ağrılı qabarcıq və yaralar
- Kontakt dermatit və ya təraşdan sonra qıcıqlanma
- Follikulit və tüklənmə nahiyəsində iltihablı səpkilər
- Sifilis kimi cinsi yolla ötürülən infeksiyaların bəzi dəri əlamətləri
- Normal anatomik variantlar, məsələn pearly penile papules və ya vestibulyar papillomatoz
Bu fərqləndirmə istifadəçinin özünə diaqnoz qoyması üçün deyil. Məqsəd eyni nahiyədə fərqli səbəblərin mümkün olduğunu göstərməkdir.
| Xüsusiyyət | Genital ziyil | Genital herpes | Molluscum contagiosum |
|---|---|---|---|
| Tipik görünüş | Dəri rəngində və ya çəhrayı çıxıntılar | Qabarcıq və ya ağrılı yara | Ortası batıq kiçik düyünlər |
| Ağrı | Adətən yoxdur, qıcıqlanma ola bilər | Çox vaxt ağrı və yanma olur | Adətən ağrısızdır |
| Gediş | Aylarla qala, arta və ya azala bilər | Tutmalar şəklində təkrarlana bilər | Tək və ya çoxsaylı ola bilər |
Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
Aşağıdakı hallarda müayinəni gecikdirməmək daha düzgündür:
- Genital nahiyədə yeni çıxıntı, səpki və ya yara yaranıbsa
- Çıxıntılar artırsa, yayılırsa və ya qanayırsa
- Ağrı, yanma, qaşınma və ya axıntı əlavə olunubsa
- Hamiləlik dövründə genital nahiyədə ziyilə bənzər dəyişiklik görülürsə
- İmmunitet zəifliyi, HIV və ya digər ciddi xəstəlik fonunda səpkilər yaranıbsa
- Cinsi partnyorda HPV və ya digər CYÖİ şübhəsi varsa
Vacib xəbərdarlıq
Vacib: Genital nahiyədə görünən hər çıxıntı genital ziyil deyil. Eyni zamanda, genital ziyilin olub-olmaması yalnız internetdəki şəkillərlə müqayisə edilərək dəqiq müəyyənləşdirilməməlidir. Bu məlumat maarifləndirici xarakter daşıyır və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir.
Bu əlamətlərlə əlaqəli ola bilən mövzular
- Genital nahiyədə qaşınma
- Genital səpkilər
- Genital herpes
- Molluscum contagiosum
- Kontakt dermatit
- Cinsi yolla ötürülən infeksiyalar
Tibbi qeyd
Bu məqalə maarifləndirici məqsəd daşıyır və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə qərarı yalnız müayinə, anamnez və lazım olduqda əlavə testlər əsasında verilə bilər.