Eritrazma Nədir? Qasıq və Qoltuqaltında Qəhvəyi Ləkələr

Eritrazma nədir?

Eritrazma əsasən qasıq, qoltuqaltı və digər dəri qıvrımlarında yaranan səthi bakterial infeksiyadır. Qəhvəyi-qırmızı, sərhədi seçilən və incə qabıqlanan ləkə şəklində görünür; qaşınma zəif ola bilər və ya heç olmaya bilər. Göbələyə bənzəsə də səbəbi adətən Corynebacterium minutissimum bakteriyasıdır və çox vaxt ümumi vəziyyəti pozmur.

Dəri qıvrımında uzun müddət qalan qəhvəyi ləkə çox vaxt göbələk kimi qəbul edilir. Eritrazma həqiqətən qasıq göbələyi, kandidoz və tərs psoriazla qarışa bilər, lakin səbəbi və yanaşması fərqlidir. Ayırd etmək üçün yalnız rəngə deyil, kənara, qabıqlanmaya, əlavə əlamətlərə və lazım gəldikdə Wood lampası müayinəsinə baxılır.

İnfeksiya dərinin ən üst qatında məhdudlaşdığı üçün ümumi vəziyyəti çox vaxt pozmur. Buna görə aylarla diqqətdən kənarda qala bilər. Xüsusən isti və rütubətli havada, çox tərləyən, dəri qıvrımları dərin olan və diabeti nəzarətsiz qalan insanlarda sahə genişlənə və müalicədən sonra təkrarlana bilər.

Eritrazmanın əlamətləri hansılardır?

Eritrazma əvvəlcə çəhrayı və ya qırmızımtıl sahə kimi başlaya, sonra qəhvəyi və ya mis rənginə çevrilə bilər. Dərinin səthində çox incə, un kimi qabıq olur. Tipik əlamətlər bunlardır:

• Sərhədi nisbətən aydın, qəhvəyi-qırmızı və ya çəhrayı ləkə
• Dərinin üstündə incə, quru və gözə çətin görünən qabıqlanma
• Qıvrım boyunca genişlənən, bəzən kənarları qeyri-bərabər sahə
• Zəif qaşınma, yüngül yanma və ya heç bir hissiyyat şikayətinin olmaması
• Tərləmə və sürtünmə artdıqda narahatlığın çoxalması
• Qasıq və ayaq barmaqları arasında xoşagəlməz qoxunun qoşula bilməsi

Güclü ağrı, irinli qabarcıq, açıq yara və qızdırma sadə eritrazma üçün tipik deyil. Belə əlamətlər başqa infeksiya və ya ikincili ağırlaşma ehtimalını düşündürür.

Hansı nahiyələrdə görünə bilər?

Eritrazma nəm və bir-birinə toxunan dəri səthlərini sevir. Ən çox qasıq qıvrımlarında, budun iç səthində, qoltuqaltında, döşlərin altında, qarın qatlarında və ayaq barmaqları arasında görülür. Perineum və oma arasındakı qıvrım da təsirlənə bilər. Genital selikli qişanın özü tipik yer deyil.

Ayaq barmaqları arasındakı eritrazma ağarmış və yumşalmış dəri, çat, qabıq və qoxu yarada bilər. Eyni zamanda göbələk infeksiyası da ola bildiyinə görə yalnız görünüşə əsasən preparat seçmək nəticə verməyə bilər.

Eritrazma nədən yaranır?

Əsas səbəb Corynebacterium minutissimum bakteriyasının dərinin üst qatında həddindən artıq çoxalmasıdır. Bu bakteriya bəzi insanlarda problem yaratmadan dəridə mövcud ola bilər. İstilik, rütubət, bağlı qıvrım, sürtünmə və dərinin uzun müddət nəm qalması mikroorqanizmin çoxalması üçün uyğun şərait yaradır.

Artıq çəki və dərin dəri qıvrımları, çox tərləmə, dar və hava keçirməyən geyim, isti iqlim, yaşın artması, diabet və immun sistemin zəifləməsi riski yüksəldə bilər. Gigiyenanın zəif olması yeganə səbəb deyil; tez-tez yuyunmaqla yanaşı qıvrımı yaxşı qurutmamaq da nəm mühiti davam etdirə bilər.

Eritrazma yoluxucudurmu?

Eritrazma klassik olaraq yüksək yoluxucu xəstəlik sayılmır. Bakteriya dəri florasının bir hissəsi ola bildiyi üçün əsas problem çox vaxt qıvrımda yaranan nəm və isti şəraitdir. Yaxın təmasın rolunu tam istisna etmək mümkün olmasa da ailə üzvlərinin hamısının müalicəsi adətən lazım olmur.

Dəsmal və təraş alətini paylaşmamaq, paltarı yuyub tam qurutmaq və qıvrımları quru saxlamaq ümumi dəri sağlamlığı üçün faydalıdır. Eyni evdə yaşayan şəxsdə oxşar ləkə yaranarsa, hər iki insanın eyni xəstəliyə sahib olduğu fərz edilməməli, ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Eritrazma göbələkdən və başqa səpkilərdən necə fərqlənir?

Qasıq və qoltuqaltı səpkilərində görünüşlər üst-üstə düşə bilər. Cədvəl əsas ipuclarını göstərir, lakin özünüz diaqnoz qoymaq üçün nəzərdə tutulmayıb.

Diaqnoz necə qoyulur?

Dermatoloq səpginin yerini, rəngini, kənarını və qabıqlanmasını yoxlayır. Nə qədər davam etdiyi, qaşınma, tərləmə, istifadə olunan məhsullar, əvvəlki göbələk preparatları, diabet və təkrarlanma tarixçəsi soruşulur. Bir neçə qıvrım və ayaq barmaqları arası da müayinə edilə bilər.

Wood lampası qaranlıq şəraitdə dəriyə təhlükəsiz ultrabənövşəyi işıq salan müayinə cihazıdır. Eritrazma yaradan bakteriyanın hazırladığı porfirinlər mərcan və ya kərpic-qırmızı parıltı verə bilər. Sahənin müayinədən az əvvəl yuyulması bu maddələri uzaqlaşdıraraq parıltını zəiflədə bilər; parıltının olmaması bütün halları istisna etmir.

Göbələk ehtimalı varsa səthi dəri qaşıntısı KOH mikroskopiyası ilə araşdırıla bilər. Bakterial kultura adətən lazım olmur, lakin görünüş qeyri-adidirsə, yanaşmaya cavab yoxdursa və ya ikincili infeksiya düşünülürsə əlavə test seçilə bilər.

Eritrazmaya yanaşma necə planlaşdırılır?

Məhdud eritrazmada həkim tərəfindən seçilən yerli antibakterial yanaşma çox vaxt kifayət edir. Sahə genişdirsə, bir neçə qıvrımı tutursa və ya tez-tez təkrarlanırsa ağızdan qəbul olunan müalicə və yanaşı risklərin araşdırılması lazım ola bilər. Preparat seçimi allergiya, hamiləlik, başqa dərmanlar və diaqnozun dəqiqliyinə görə fərdiləşdirilir.

Göbələk əleyhinə krem bakterial eritrazmanı hədəfləmədiyi üçün təkbaşına fayda verməyə bilər. Eyni sahədə bakteriya və göbələk birlikdə olduqda plan hər ikisini nəzərə alır. Güclü steroid krem qızartını müvəqqəti azaltsa da infeksiyanın görünüşünü dəyişə və nəzarətsiz istifadə zamanı dərini nazildə bilər.

Rəng dəyişikliyi bakteriya nəzarətə alındıqdan sonra dərhal itmir. Qəhvəyi iz bir müddət qala bilər və bu, müalicənin uğursuz olması demək deyil. Aktiv qabıqlanma, genişlənmə və Wood lampası parıltısının davam edib-etməməsi daha faydalı qiymətləndirmə meyarlarıdır.

Gündəlik qulluq və təkrarlanmanın qarşısı

• Duşdan sonra qasıq, qoltuqaltı, döşaltı və ayaq barmaqları arasını tam qurudun
• Hava keçirən, bədəni sıxmayan geyim və nəm saxlamayan alt paltarı seçin
• Tərli paltarı mümkün qədər tez dəyişin və dərini uzun müddət nəm saxlamayın
• Dəri qıvrımını sərt lif, spirt və ətirli məhsullarla qıcıqlandırmayın
• Dəsmal və təraş alətini paylaşmayın; paltarları yuduqdan sonra tam qurudun
• Diabet varsa qan şəkərinə dair nəzarət planına əməl edin
• Təkrarlayan hallarda çox tərləmə, sürtünmə və çəki kimi amilləri həkimlə müzakirə edin

Qıvrımı quru saxlamaq faydalıdır, amma dərini həddindən artıq qurutmaq və çatlatmaq məqsəd deyil. Qıcıqlanmış dəri yeni infeksiyalara daha açıq ola bilər. İstifadə ediləcək yuyucu və qoruyucu məhsullar həssas dəriyə uyğun seçilməlidir.

Nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?

• Qasıq və ya qoltuqaltı ləkənin səbəbi aydın deyilsə və iki həftədən uzun qalırsa
• Göbələk üçün istifadə olunan vasitəyə baxmayaraq sahə genişlənirsə
• Güclü ağrı, istilik, şiş, irin, yara və ya pis qoxulu axıntı yaranırsa
• Qızartı sürətlə yayılır, qızdırma və halsızlıq qoşulursa təcili qiymətləndirmə alın
• Diabet, qan dövranı problemi və ya immun zəifliyi varsa
• Eritrazma tez-tez təkrarlanır və bir neçə dəri qıvrımını tutur
• Ayaq barmaqları arasında dərin çat və yerimə zamanı ağrı yaranırsa

Əlaqəli dermatoloji mövzular

Bakterial dəri infeksiyaları hub-ında dərinin başqa bakterial problemləri haqqında məlumat tapa bilərsiniz. Qasıq səpkisinin fərqləndirilməsi üçün qasıq göbələyi, genital və tərs psoriaz, qalın tünd dəri üçün akantoz nigrikans və ağrılı düyünlər üçün hidradenitis suppurativa məqalələrinə baxa bilərsiniz.

Tibbi qeyd

Bu məqalə maarifləndirici məqsəd daşıyır və fərdi həkim müayinəsini, diaqnozu və müalicə planını əvəz etmir.

Redaksiya siyasəti: Dermatoloji.az məzmununun hazırlanma prinsipləri.