Sifilis nədir?
Sifilis Treponema pallidum bakteriyasının yaratdığı cinsi yolla ötürülən infeksiyadır. Müalicə olunmadıqda ilkin, ikincili, latent və gec mərhələlərdən keçə, sinir sistemi, göz, qulaq, ürək və damarlar daxil olmaqla müxtəlif orqanlara təsir edə bilər.
Əlamətlər mərhələyə görə dəyişir və bəzən öz-özünə itir. Yaranın və ya səpkinin keçməsi infeksiyanın sağalması demək deyil; latent mərhələdə illərlə görünən əlamət olmaya bilər.
Şəkil üçün generate prompt
Professional realistic clinical dermatology photograph of a single small primary syphilis chancre on non-identifying external groin skin, round clean shallow painless ulcer with firm edge, respectful tight crop, medically accurate, non-graphic, 1200x800, no explicit anatomy, no text, no watermark.
Sifilisin mərhələləri və əlamətləri
İlkin mərhələ
Bakteriyanın daxil olduğu yerdə bir və ya bir neçə yara yarana bilər. Yara penis, vulva, vagina, anus, düz bağırsaq, dodaq və ağızda yerləşə bilər. Çox vaxt ağrısız olduğu üçün görünməyə bilər.
İkincili mərhələ
Bədəndə səpki, ağız və genital nahiyədə yaralar, qızdırma, limfa düyünlərində böyümə, boğaz ağrısı, yorğunluq və yamaqlı saç tökülməsi ola bilər. Ovuc və ayaq altında qaşınmayan kobud səpki sifilis üçün mühüm ipucudur.
Latent və gec mərhələ
Latent mərhələdə görünən əlamət olmur. Müalicəsiz qalan bəzi hallarda illər sonra ciddi daxili orqan zədələnməsi yarana bilər. Neyrosifilis, göz və qulaq sifilisi infeksiyanın istənilən mərhələsində inkişaf edə bilər.
Şəkil üçün generate prompt
Professional realistic clinical photograph of secondary syphilis rash on adult palms, subtle symmetric scattered red-brown macules and papules, natural hand texture, neutral dermatology lighting, non-graphic educational image, 1200x800, no text, no watermark.
Necə yoluxur?
Sifilis vaginal, anal və oral cinsi əlaqə zamanı sifilis yarası ilə birbaşa təmasla, həmçinin hamiləlikdə anadan dölə keçə bilər. Tualet, qapı dəstəyi, hovuz, vanna, geyim və qab-qacaqdan keçmir. Prezervativ riski azaldır, amma yara örtülməyən sahədədirsə tam qoruma verməyə bilər.
Nədən fərqləndirmək lazımdır?
İlkin yara genital herpes, travma və digər genital yaralarla; ikincili səpki dərman reaksiyası, psoriaz və virus səpkiləri ilə qarışdırıla bilər. Ağrısız yara və ovuc-ayaqaltı səpki şübhəni artırır, amma diaqnoz laborator testlə təsdiqlənməlidir.
Şəkil üçün generate prompt
High quality realistic medical timeline illustration of syphilis stages: primary localized sore, secondary body and palm rash, asymptomatic latent phase, and possible late nervous and cardiovascular involvement, clean clinical infographic composition, 1200x800, no words, no labels, no explicit anatomy, no watermark.
Diaqnoz necə qoyulur?
Əksər hallarda skrininq və təsdiqləyici qan testləri birlikdə istifadə olunur. Bəzi erkən yaralardan birbaşa laborator nümunə götürülə bilər. Görmə, eşitmə və nevroloji əlamətlər olduqda əlavə müayinələr tələb oluna bilər. Əvvəlki sifilis müalicəsi qan testlərinin şərhinə təsir etdiyindən tibbi tarix bildirilməlidir.
Hamiləlikdə sifilis
Sifilis hamiləlikdə dölə keçərək düşük, vaxtından əvvəl doğuş, ölü doğum və anadangəlmə sifilis yarada bilər. Hamilə şəxslər prenatal skrininqdən keçməli, müsbət nəticə olduqda gecikmədən tibbi qiymətləndirilməlidir.
Yanaşma necə planlaşdırılır?
Sifilis uyğun antibiotiklə sağaldıla bilər, lakin yaranmış sinir və orqan zədəsi həmişə geri dönməyə bilər. Müalicə mərhələyə və hamiləlik vəziyyətinə görə həkim tərəfindən planlaşdırılır. Partnyorların məlumatlandırılması, test və lazım olduqda müalicəsi təkrar yoluxmanın qarşısı üçün vacibdir.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
- Ağrısız genital və ya ağız yarası varsa
- Ovuc və ayaq altında səpki yaranıbsa
- Partnyorda sifilis aşkarlanıbsa
- Hamiləlikdə yoluxma ehtimalı varsa
- Görmə, eşitmə, güclü baş ağrısı və nevroloji dəyişiklik varsa
Tibbi qeyd
Bu məqalə maarifləndiricidir və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir.
