Genital lichen sclerosus nədir?
Lichen sclerosus əsasən vulva, perianal sahə və penis dərisində ağarma, nazilmə, qaşınma, çat və çapıqlaşma yaradan xroniki iltihabi dəri xəstəliyidir. Cinsi yolla ötürülmür və partnyora keçmir.
Xəstəlik qadınlarda və kişilərdə, uşaqlarda və böyüklərdə yarana bilər. Erkən diaqnoz çapıqlaşma və anatomik daralmanın qarşısını almaq üçün vacibdir. Uzunmüddətli genital lichen sclerosusda yastıhüceyrəli xərçəng riski artdığı üçün müntəzəm izləmə tələb olunur.
Əlamətləri hansılardır?
- Güclü və ya davamlı genital qaşınma
- Ağ, parlaq və nazik dəri sahələri
- Yanma, həssaslıq və ağrı
- Xırda çatlar, göyərmə və qanama
- Cinsi əlaqə və sidik zamanı ağrı
- Çapıqlaşma və dəri quruluşunda dəyişiklik
- Kişilərdə sünnət dərisinin daralması və sidik axınının zəifləməsi
Bu əlamətlər genital qaşınma, dəridə yaralar, qabıqlanma və ağrı ilə əlaqəlidir.
Qadınlarda və kişilərdə necə görünür?
Qadınlarda vulva və anus ətrafında ağ sahələr, çatlar və zamanla kiçik cinsiyyət dodaqlarında quruluş dəyişikliyi yarana bilər. Vaginanın daxili selikli qişası adətən tutulmur. Kişilərdə penis başı və sünnət dərisində ağarma, daralma, çat və ereksiya zamanı ağrı ola bilər; bu vəziyyət balanitis xerotica obliterans adı ilə də tanınır.
Nədən yaranır və yoluxucudur?
Dəqiq səbəb məlum deyil. Genetik meyl, immun sisteminin fəaliyyəti, hormonal və yerli dəri amilləri rol oynaya bilər. Bu, gigiyena çatışmazlığı və ya CYÖİ deyil. Cinsi təmasla partnyora ötürülmür.
Nədən fərqləndirmək lazımdır?
Kandidoz, vitiliqo, lichen planus, kontakt dermatit, genital psoriaz, travma və xərçəngönü dəyişikliklərlə qarışdırıla bilər. Lichen sclerosus adətən ağ nazik sahələr və çapıqlaşma ilə seçilir, amma təkcə görünüş həmişə kifayət etmir.
Diaqnoz necə qoyulur?
Təcrübəli həkim çox vaxt klinik görünüşlə diaqnoz qoya bilər. Şübhəli, qalınlaşmış, sağalmayan, qanayan sahələrdə və ya müalicəyə cavab zəifdirsə biopsiya aparıla bilər. Biopsiya həm diaqnozu təsdiqləməyə, həm də xərçəngönü dəyişiklikləri istisna etməyə kömək edir.
Yanaşma və izləmə
Müalicə iltihabı və qaşınmanı azaltmağa, çapıqlaşmanın qarşısını almağa yönəlir və həkim nəzarətində planlaşdırılır. Yumşaq təmizlik, qıcıqlandırıcılardan qorunma və dəri baryerinin saxlanması kömək edə bilər. Xəstəlik sakitləşsə belə uzunmüddətli özünüizləmə və dövri müayinə vacibdir.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
- Davamlı genital qaşınma və ağarma varsa
- Çat, qanama və ağrılı əlaqə yaranıbsa
- Sidik axını zəifləyibsə
- Sünnət dərisi daralıbsa
- Sağalmayan yara, yeni düyün və qalınlaşma varsa
- Mövcud xəstəliyin görünüşü dəyişibsə
Tibbi qeyd
Bu məqalə maarifləndiricidir və fərdi həkim müayinəsini əvəz etmir.